22 Nguyên Tắc An Toàn Xe Nâng Toàn Diện 2025 Từ Chuyên Gia

Ngành công nghiệp kho bãi và logistics không thể thiếu sự góp mặt của xe nâng – cỗ máy hỗ trợ đắc lực trong việc di chuyển và xếp dỡ hàng hóa nặng. Tuy nhiên, đi kèm với năng suất cao là những rủi ro tai nạn lao động nghiêm trọng nếu việc vận hành xe nâng không tuân thủ quy tắc. Vì vậy, việc trang bị kiến thức về an toàn xe nâng là yêu cầu bắt buộc, không chỉ để bảo vệ tài sản, hàng hóa, mà quan trọng hơn hết là bảo vệ tính mạng con người.

Với kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực thiết bị nâng hạ, Công ty Xe Nâng Miền Nam đã tổng hợp và xây dựng 22 nguyên tắc toàn diện này. Bài viết sẽ hướng dẫn bạn một cách chi tiết, từ các yêu cầu pháp lý, checklist kiểm tra xe hàng ngày, đến các quy tắc thực hành quan trọng trong từng giai đoạn vận hành. Nắm vững những nguyên tắc này sẽ giúp bạn và đội ngũ của bạn xây dựng một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả hơn.

Mối Nguy Hại và Yêu Cầu Pháp Lý

Tại Sao An Toàn Xe Nâng Là Bắt Buộc? Mối Nguy Hại Tiềm Ẩn

Nhiều người thường đánh giá thấp mức độ nguy hiểm của xe nâng. Trên thực tế, các vụ tai nạn xe nâng có thể gây ra những hậu quả thảm khốc, từ hư hỏng hàng hóa và cơ sở vật chất đến chấn thương nặng hoặc tử vong cho người lao động.

Các thống kê về an toàn lao động quốc tế cho thấy, mỗi năm có hàng nghìn vụ việc liên quan đến xe nâng, với các nguyên nhân chính bao gồm:

• Lật xe nâng: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong. Sự cố thường xảy ra khi xe di chuyển quá nhanh khi rẽ, chở quá tải, hoặc vận hành trên địa hình không bằng phẳng.

• Tải bị rơi: Xảy ra do hàng hóa được xếp không đúng cách, càng nâng không được hạ sát đất khi di chuyển, hoặc nâng hàng vượt quá tầm với an toàn.

• Va chạm với người đi bộ: Xảy ra trong các khu vực có mật độ công nhân cao, đặc biệt tại các góc khuất hoặc giao lộ do người lái thiếu quan sát.

• Người rơi từ độ cao: Thường là do sử dụng càng nâng để nâng người khi không có bệ an toàn hoặc giỏ nâng chuyên dụng.

Quy định pháp lý: Yêu cầu đối với Người vận hành xe nâng

Để đảm bảo tính mạng và tài sản, pháp luật lao động đã đặt ra những yêu cầu rõ ràng đối với bất kỳ ai tham gia vào hoạt động vận hành xe nâng an toàn. Tuân thủ các quy định này không chỉ là trách nhiệm mà còn là bằng chứng về tính chuyên nghiệp của doanh nghiệp bạn.

Các yêu cầu cơ bản bao gồm:

1. Giấy phép vận hành: Người lái xe nâng phải có chứng chỉ hoặc giấy phép lái xe nâng do cơ quan có thẩm quyền cấp sau khi đã hoàn thành khóa đào tạo chuyên môn.

2. Độ tuổi và Sức khỏe: Người vận hành phải đạt độ tuổi lao động theo quy định và có sức khỏe tốt, đặc biệt là khả năng thị lực và phản xạ, để xử lý các tình huống bất ngờ.

3. Ủy quyền doanh nghiệp: Mặc dù có giấy phép, người lái chỉ được phép vận hành xe nâng tại nơi làm việc khi đã được doanh nghiệp ủy quyền chính thức.

4. Trang phục bảo hộ: Bắt buộc sử dụng trang phục gọn gàng, mang giày, mũ bảo hộ, và các thiết bị bảo hộ cá nhân khác theo yêu cầu công việc.

Checklist An Toàn: 3 Giai Đoạn Vận Hành Xe Nâng

Giai Đoạn 1: Kiểm Tra và Chuẩn Bị Trước Khi Vận Hành

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi khởi động xe nâng là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo an toàn xe nâng. Đừng bao giờ bỏ qua bước này.

Checklist Kiểm tra xe nâng hàng ngày bắt buộc

Trước mỗi ca làm việc, người vận hành cần thực hiện một checklist kiểm tra xe nâng hàng ngày chi tiết. Nếu phát hiện bất kỳ sự cố hoặc hư hỏng nào, bạn cần báo cáo ngay lập tức và tuyệt đối không vận hành xe.

• Kiểm tra bên ngoài:

  • Lốp xe: Đảm bảo áp suất lốp đúng, không bị cắt, nứt hoặc mòn quá giới hạn cho phép.

  • Hệ thống phanh: Thử phanh chính và phanh tay (phanh đỗ) để đảm bảo chúng hoạt động nhạy và hiệu quả.

  • Càng nâng và xích: Kiểm tra càng nâng có bị nứt gãy, cong vênh không. Xích nâng phải được bôi trơn và có độ căng phù hợp.

  • Hệ thống thủy lực: Kiểm tra các đường ống dẫn dầu và xi-lanh xem có rò rỉ hay không.

• Kiểm tra chức năng:

  • Đèn và còi: Đảm bảo đèn pha, đèn hậu, đèn cảnh báo và còi hoạt động tốt để báo hiệu cho người xung quanh.

  • Vô lăng/Tay lái: Đảm bảo tay lái không bị lỏng lẻo, dễ dàng điều khiển.

  • Nhiên liệu/Ắc quy: Kiểm tra mức nhiên liệu, dầu bôi trơn hoặc tình trạng sạc của ắc quy xe nâng điện.

• An toàn cá nhân: Điều chỉnh ghế ngồi, gương chiếu hậu để có tầm nhìn tốt nhất.

Đảm bảo Trang phục bảo hộ cá nhân phù hợp

Người vận hành phải luôn sử dụng trang phục và thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) theo quy định của công ty. Trang phục gọn gàng sẽ giúp bạn tránh bị mắc kẹt vào các bộ phận chuyển động của xe.

• Mũ bảo hộ: Bảo vệ đầu khỏi các vật rơi từ trên cao.

• Giày bảo hộ: Có mũi thép để bảo vệ chân khỏi tải trọng nặng.

• Quần áo: Mặc quần áo vừa vặn, tránh xa các vật dụng lỏng lẻo (khăn quàng, dây buộc) có thể vướng vào buồng lái.

Quan sát và đánh giá Môi trường vận hành

Trước khi bắt đầu di chuyển, hãy quan sát khu vực xung quanh để nắm bắt điều kiện làm việc, từ đó áp dụng vận hành xe nâng an toàn nhất.

• Địa hình và Sàn: Kiểm tra các vết nứt, ổ gà, dốc, hoặc các vật cản bất thường trên đường đi.

• Khoanh vùng hạn chế: Xác định các khu vực cấm hoặc khu vực có người đi bộ thường xuyên để luôn giảm tốc độ và cảnh giác.

• Chiều cao và Tải trọng: Chú ý đến biển báo giới hạn chiều cao trần nhà, cửa ra vào và giới hạn tải trọng sàn cho phép.

Giai Đoạn 2: Các Nguyên Tắc An Toàn Khi Di Chuyển và Nâng Hạ

Đây là giai đoạn tiềm ẩn rủi ro cao nhất. Áp dụng các nguyên tắc an toàn xe nâng dưới đây sẽ giúp bạn duy trì sự ổn định của xe và kiểm soát mọi tình huống.

Tuân thủ tải trọng nâng an toàn và Bảng tải (Load Chart)

Việc nâng hàng hóa vượt quá khả năng thiết kế của xe là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây lật xe và hư hỏng nghiêm trọng.

• Nguyên tắc: Luôn tham khảo Bảng tải (Load Chart) dán trên xe nâng. Bảng này cho biết khả năng tải trọng nâng an toàn tối đa tại các chiều cao và tâm tải khác nhau.

• Thực hành: Không bao giờ nâng tải trọng lớn hơn mức cho phép. Tải càng nặng và càng xa tâm xe, khả năng lật về phía trước càng cao.

Quy định tốc độ xe nâng trong nhà xưởng

Kiểm soát tốc độ là chìa khóa để vận hành xe nâng an toàn.

• Tốc độ an toàn: Bạn cần tuân thủ quy định tốc độ xe nâng trong nhà xưởng của công ty bạn (thường không quá 8-10 km/h).

• Phanh và rẽ: Tránh phanh gấp hoặc thay đổi hướng đột ngột, đặc biệt khi xe đang có tải. Việc này gây ra lực quán tính lớn, có thể làm xe mất thăng bằng và lật xe nâng sang bên.

Đảm bảo Tầm nhìn rộng thoáng, rõ ràng

Người vận hành phải luôn có tầm nhìn tốt về hướng di chuyển.

• Tải hàng cao: Nếu hàng hóa chắn tầm nhìn phía trước, bạn bắt buộc phải di chuyển lùi (lái xe tiến về phía sau) để duy trì khả năng quan sát.

• Giao lộ và góc khuất: Giảm tốc độ tối đa và sử dụng còi báo hiệu khi đi qua các góc khuất, cửa ra vào, hoặc giao lộ.

Phân bố tải trọng đều và chắc chắn trên càng nâng

Sự ổn định của tải trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của xe nâng.

• Xếp tải: Hàng hóa phải được xếp cân bằng, nằm sát vào lưng càng (backrest) và được buộc/quấn chắc chắn trên pallet.

• Sử dụng càng nâng: Luôn đặt cả hai càng nâng hoàn toàn dưới tải trước khi nâng và không bao giờ nâng hàng chỉ bằng một càng.

Nguyên tắc di chuyển trên đường dốc

Đường dốc là khu vực cực kỳ nguy hiểm và đòi hỏi sự cẩn thận cao nhất.

• Khi có tải:

  • Lên dốc: Luôn di chuyển tiến về phía trước (mặt tải hướng lên dốc).

  • Xuống dốc: Luôn di chuyển lùi về phía sau (mặt tải hướng lên dốc).

• Khi không tải: Ngược lại, lên dốc lùi và xuống dốc tiến.

• Lưu ý: Tuyệt đối không được rẽ hoặc quay đầu xe trên đường dốc. Việc này làm thay đổi tâm trọng lực đột ngột và gần như chắc chắn dẫn đến lật xe.

Giữ khoảng cách an toàn xe nâng với người đi bộ và phương tiện khác

Duy trì khoảng cách an toàn là trách nhiệm của người lái để ngăn ngừa va chạm.

• Khoảng cách phanh: Luôn giữ một khoảng cách an toàn xe nâng đủ lớn (tính theo tốc độ và khả năng phanh) với xe nâng khác và các vật cản phía trước.

• Người đi bộ: Giảm tốc độ, nhường đường và cảnh báo bằng còi khi có người đi bộ trong khu vực làm việc.

Luôn Báo hiệu khi rẽ hướng hoặc đi qua góc khuất

Sử dụng các thiết bị báo hiệu là cần thiết để cảnh báo cho người xung quanh.

Sử dụng còi hoặc đèn nháy khi chuẩn bị rẽ, lùi xe, hoặc đi qua khu vực tầm nhìn bị che khuất.

Không quay đầu xe trên đường dốc hoặc địa hình không bằng phẳng

Nhắc lại một quy tắc sống còn: Tránh mọi hành vi làm mất độ ổn định của xe khi đang ở khu vực có nguy cơ cao. Luôn tìm khu vực bằng phẳng để rẽ hoặc đổi hướng.

Giai Đoạn 3: Kết Thúc Vận Hành và Bảo Quản

An toàn không dừng lại khi công việc hoàn thành. Việc kết thúc ca vận hành và bảo quản xe nâng đúng cách là nguyên tắc cuối cùng để ngăn ngừa tai nạn và duy trì tuổi thọ thiết bị.

Tắt xe nâng và kết thúc vận hành đúng cách

Khi hoàn thành công việc, bạn cần thực hiện quy trình "khóa xe" chuẩn để đảm bảo xe không thể tự di chuyển hoặc bị người không có thẩm quyền sử dụng.

• Hạ càng nâng: Hạ càng nâng sát đất và nghiêng khung nâng về phía trước một chút. Không bao giờ để càng nâng lơ lửng giữa chừng.

• Vị trí đỗ: Đỗ xe nâng tại khu vực được chỉ định hoặc ủy quyền.

• Cố định xe: Đạp và kéo phanh tay (phanh đỗ) để cố định xe.

• Tắt nguồn: Tắt công tắc máy và rút chìa khóa ra khỏi xe để ngăn chặn việc khởi động ngẫu nhiên.

Tiếp nhiên liệu/Sạc ắc quy tại khu vực được chỉ định

Quá trình nạp năng lượng cho xe nâng tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ (xe nâng dầu/gas) hoặc nguy cơ hóa chất/điện giật (xe nâng điện).

• Quy trình: Luôn tiếp nhiên liệu/sạc ắc quy theo đúng quy trình và tại các khu vực được thiết kế chuyên biệt, có thông gió tốt.

• Vệ sinh: Đảm bảo không có tia lửa, ngọn lửa trần hoặc vật liệu dễ cháy gần khu vực này.

Không để xe nâng vận hành mà không có sự giám sát

Dù chỉ là vài phút, việc rời khỏi xe nâng đang hoạt động hoặc chưa được cố định có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Nguyên tắc cơ bản: Nếu bạn rời khỏi buồng lái, ngay lập tức tắt máy, hạ càng nâng và rút chìa khóa. Việc này tuân thủ nguyên tắc cốt lõi của an toàn xe nâng: người vận hành phải luôn kiểm soát được phương tiện của mình.

Hành Động Cấm Kỵ Tuyệt Đối

Để hoàn thiện kiến thức về an toàn xe nâng, chúng ta cần xác định rõ những hành vi bị cấm tuyệt đối khi vận hành xe. Đây là những quy tắc "Không" được đặt ra để bảo vệ sự ổn định của xe và tính mạng của người lao động.

Những Hành Động Cấm và Quy Tắc "KHÔNG" Khi Vận Hành Xe Nâng

Việc vi phạm những quy tắc sau đây có thể dẫn đến tai nạn thảm khốc và các hình phạt nghiêm khắc.

• Cấm vận chuyển người (trừ khi có bệ an toàn chuyên dụng): Xe nâng là phương tiện vận chuyển hàng hóa, không phải vận chuyển người. Tuyệt đối không nâng người trên càng nâng hoặc pallet. Nếu công việc yêu cầu nâng người lên cao, phải sử dụng bệ an toàn hoặc giỏ nâng chuyên dụng được thiết kế và kiểm định theo tiêu chuẩn.

• Cấm đưa tay chân ra khỏi buồng lái: Khi xe đang di chuyển, người vận hành phải giữ tất cả các bộ phận cơ thể nằm hoàn toàn bên trong buồng lái hoặc khu vực bảo vệ. Việc đưa tay chân ra ngoài có thể dẫn đến thương tích nghiêm trọng nếu xảy ra va chạm hoặc lật xe nâng.

• Cấm nâng/kéo tải vượt quá khả năng: Không được cố gắng nâng hoặc kéo những tải trọng vượt quá khả năng chịu tải đã ghi rõ trên Bảng tải (Load Chart) của xe.

• Cấm di chuyển khi đang nâng kiện hàng lên quá cao: Khi càng nâng đã ở độ cao tối đa hoặc đang nâng tải trọng lên cao, không được di chuyển xe. Việc này làm thay đổi tâm trọng lực đột ngột, gây ra sự mất ổn định nguy hiểm.

• Cấm sử dụng xe nâng để đẩy, kéo hoặc mở cửa: Xe nâng không phải là công cụ đa năng. Không dùng càng nâng để đẩy các vật cồng kềnh, kéo các thiết bị khác, hoặc dùng để mở cửa kho bãi.

Trường hợp cần ngưng hoạt động của xe nâng ngay lập tức

Người vận hành có trách nhiệm dừng hoạt động của xe ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau đây:

1. Hỏng hóc hệ thống phanh: Nếu phanh xe có dấu hiệu trượt, kém nhạy hoặc bị hỏng, hãy dừng xe an toàn và báo cáo ngay.

2. Rò rỉ thủy lực hoặc nhiên liệu: Dầu thủy lực hoặc nhiên liệu bị rò rỉ là nguy cơ tiềm ẩn về cháy nổ hoặc hỏng hóc nghiêm trọng.

3. Vết nứt trên kết cấu kim loại: Phát hiện vết nứt ở các vị trí quan trọng của khung gầm, càng nâng, hoặc khung bảo vệ trên cao.

4. Các bộ phận bị mòn quá giới hạn: Cáp, xích, hoặc các bộ phận nâng hạ khác bị mòn vượt quá giá trị an toàn cho phép.

Câu Hỏi Thường Gặp Về An Toàn Xe Nâng (Q&A)

Phần này sẽ giải đáp nhanh những thắc mắc phổ biến nhất về an toàn xe nâng nhằm cung cấp thông tin súc tích và chính xác nhất cho người đọc.

Ai được lái xe nâng?

Người được phép lái xe nâng là người lao động đã đạt đủ độ tuổi theo quy định pháp luật, có tình trạng sức khỏe tốt, đã hoàn thành khóa huấn luyện an toàn xe nâng chuyên nghiệp, có giấy phép lái xe nâng hoặc chứng chỉ vận hành hợp lệ, và được doanh nghiệp ủy quyền vận hành.

Tốc độ xe nâng tối đa trong nhà xưởng là bao nhiêu?

Tốc độ xe nâng tối đa trong nhà xưởng không có quy định thống nhất tuyệt đối, nhưng thường được khuyến nghị không vượt quá 8–10 km/h (tương đương tốc độ đi bộ nhanh). Tốc độ an toàn phải được điều chỉnh tùy theo điều kiện môi trường, mật độ người đi bộ, và tải trọng đang mang.

Phải làm gì khi xe nâng bị lật?

Khi cảm thấy xe nâng bắt đầu nghiêng và có nguy cơ bị lật, người lái không nên cố gắng nhảy ra ngoài. Hành động an toàn là giữ chặt vô lăng, chân đạp mạnh xuống sàn để cố định cơ thể, và nghiêng người sang phía ngược lại với hướng lật. Việc này nhằm giữ cơ thể nằm trong khu vực bảo vệ (buồng lái) để tránh bị xe đè.

Kết Luận

Việc vận hành xe nâng là một công việc đòi hỏi sự tập trung cao độ và tính kỷ luật nghiêm ngặt. 22 nguyên tắc an toàn xe nâng mà Công ty Xe Nâng Miền Nam đã tổng hợp trên đây không chỉ là kiến thức lý thuyết, mà là những hành động thực tế cần được áp dụng hàng ngày.

Hãy nhớ rằng, an toàn là trách nhiệm cá nhân của mỗi người vận hành và là văn hóa chung của toàn bộ doanh nghiệp. Chỉ khi tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc kiểm tra, di chuyển, và xử lý tình huống, bạn mới có thể giảm thiểu rủi ro, bảo vệ chính mình, đồng nghiệp, và duy trì hiệu suất công việc.

Là đơn vị cung cấp các giải pháp nâng hạ toàn diện (sửa chữa và cho thuê xe nâng), Công ty Xe Nâng Miền Nam không chỉ cung cấp các dòng xe nâng chất lượng cao mà còn cam kết về sự an toàn trong vận hành.

Nếu bạn cần nâng cao năng lực an toàn cho đội ngũ của mình, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ:

• Tư vấn về các quy định pháp lý mới nhất liên quan đến an toàn xe nâng.

• Đăng ký các khóa Huấn luyện an toàn xe nâng chuyên sâu cho người lao động.

• Cung cấp dịch vụ Kiểm định chất lượng xe nâng định kỳ theo tiêu chuẩn.

Hãy hành động ngay hôm nay để đảm bảo môi trường làm việc không có tai nạn.

Nguồn: https://xenangmiennam.vn/an-toan-xe-nang/